ZABURZENIA RÓWNOWAGI U STARSZYCH PSÓW

Zaburzenia równowagi mogą mieć wiele przyczyn, zazwyczaj jest to skutek chorób neurologicznych lub ortopedycznych.
U starszych psów często są one związane z wiekiem. W dzisiejszych czasach nasi pupile żyją dużo dłużej niż żyliby na wolności.
Starzenie się jest to wraz z upływem czasu zmniejszenie zdolności do odpowiedzi na stres środowiskowy, który pojawia się w organizmie. Prowadzi do nieodwracalnego nagromadzenia się uszkodzeń wewnątrzkomórkowych, które z czasem przewyższają zdolności organizmu do samo naprawy.
Starzenie się powoduje utratę równowagi wewnętrznej organizmu, co zwiększa ryzyko zachorowań. Prowadzi do upośledzenia funkcjonowania:
- komórek,
- tkanek,
- narządów i układów, czego następstwem jest wzrost podatności na choroby1.

Przyczyny zaburzeń równowagi u starszych psów

Do głównych przyczyn zaburzeń równowagi w starszym wieku należą:

Przyczyny zaburzeń równowagi u psów starszych

 

W tym artykule postaram się przedstawić najważniejsze z nich.

Zaniki mięśniowe u starszych psów

Zaniki mięśniowe u starszych psów

Zaniki mięśniowe u starszych psów wynikają ze zmniejszonej aktywności fizycznej, niedoborów żywieniowych oraz chorób towarzyszących. Funkcjonowanie mięśni pogarsza się z powodu postępującego włóknienia, zaniku włókienek mięśniowych i ograniczenia transportu tlenu. Słabym mięśniom ciężko jest utrzymać ciężar ciała, w związku z tym psiaki mogą kołysać się na boki, podpierać się lub nawet upadać. Starsze zwierzęta mają coraz mniej siły, więcej śpią, a czas rekonwalescencji jest mocno wydłużony. Ważne, aby wysiłek fizyczny był regularny, dużo korzystniejsze są spokojne spacery niż nagłe zrywy za zabawką2.

Zwyrodnienia stawów u starszych psów

Zwyrodnienia stawów u starszych psów

Zwyrodnienia stawowe są nieodłącznym elementem starzenia się. Możemy spowolnić ten proces odpowiednią aktywnością fizyczną, ćwiczeniami, fizjoterapią oraz suplementami diety takimi jak kolagen, jednak w pełni nie jesteśmy w stanie ochronić naszego pupila przed tą dolegliwością.
Choroba zwyrodnieniowa (osteoarthritis – OA) należy do najczęściej diagnozowanych schorzeń ortopedycznych, ostatecznie prowadzących do pogorszenia sprawności fizycznej u psów. Dotyczy aż 45%-80% psów w wieku 8-12 lat. Cechą charakterystyczną OA jest zniszczenie chrząstki stawowej, tworzenie się wyrośli kostnych (osteofitów) oraz przebudowa kości.
Choroba zwyrodnieniowa ma złożone podłoże, mogą to być czynniki dziedziczne, obciążenia mechaniczne oraz choroby metaboliczne. U psów OA najczęściej rozwija się wtórnie jako następstwo przeciążeń prawidłowego stawu (urazy mechaniczne, niestabilność stawu) lub w konsekwencji normalnego obciążenia nieprawidłowego anatomicznie stawu (dysplazja, choroby rozwojowe). Potwierdzono również predyspozycje osobnicze i rasowe. W grupie ryzyka są przede wszystkim psy otyłe (nadmierne obciążenie stawów) i w podeszłym wieku (starzenie się chrząstki) 3.

Zespół przedsionkowy u starszych psów

Układ przedsionkowy u starszych psów

Układ przedsionkowy stanowi najważniejszy element w mechanizmie utrzymywania równowagi, koordynuję on również postawę ciała oraz położenie oczu w stosunku do pozycji głowy lub jej ruchu. Dlatego zaburzenia tego układu prowadzą do zaburzeń ruchu, pozycji głowy oraz ruchu gałek ocznych.
Najczęstsze objawy to przechylenie głowy, oczopląs, zez oraz niezborność. Zwierzęta z niezbornością (ataksją) przedsionkową zazwyczaj pochylają się, upadają, krążą w kółko w stronę, po której występuje zmiana. To krążenie odbywa się zazwyczaj po kole o małym promieniu.
Pies, aby utrzymać równowagę przyjmuje szeroką postawę stojąc na rozszerzonych kończynach. U starszych psów występuję idiopatyczny zespół przedsionkowy (tzw. zespół przedsionkowy starych psów lub zapalenie nerwu przedsionkowego).

Neuropatia u psów starzejących się

Neuropatia u psów starzejących się

Neuropatia, czyli postępujące zwyrodnienie nerwów obwodowych, jest częstszym powikłaniem cukrzycy, diagnozowanym u około 10-20% kotów i 2-5% psów z rozpoznaną cukrzycą.
Jej przebieg oraz leczenie są uzależnione od czasu trwania i stopnia zaawansowania cukrzycy. W przypadku długotrwałej, nieleczonej cukrzycy zmiany zachodzące w nerwach bywają nieodwracalne, zazwyczaj jednak rokowanie jest dobre i zwłaszcza w przypadku wczesnego rozpoznania dochodzi do całkowitej remisji objawów.
Długotrwale podwyższone stężenie glukozy we krwi doprowadza do zmian w naczyniach krwionośnych okalających nerwy, niedotlenienia i w konsekwencji uszkodzenia nerwów obwodowych. Rozpoznanie ustala się na podstawie wywiadu, objawów oraz krzywej cukrowej.
W zaawansowanych przypadkach zwierzę traci możliwość wykonywania skoków i zaczyna przybierać charakterystyczną, przykucniętą postawę, poruszając się na ugiętych kończynach miednicznych (tzw. chodzenie na piętach). Przy braku leczenia dochodzi do usztywnienia tych kończyn i zwierzę traci możliwość poruszania się. Leczenie cukrzycy nie jest nadal na tyle skuteczne, aby całkowicie chronić pacjentów przed powstaniem powikłań narządowych.
W leczeniu neuropatii cukrzycowej najważniejsze jest wyrównanie stężenia glukozy we krwi. Normalizacja stężenia glukozy powoduje cofnięcie się zaburzeń neurologicznych i zwierzę odzyskuje możliwość normalnego chodu. W przypadku bardziej nasilonych zmian, można podawać preparaty metylokobalaminy (witaminy B12), wspomagające regenerację nerwów.
Należy jednak pamiętać, że wczesne rozpoznanie i wyrównanie zaburzeń metabolicznych znacznie ogranicza ryzyko ich powstania4.

Polineuropatia u psich seniorów

Polineuropatia u psich seniorów

Polineuropatią nazywamy proces chorobowy obejmujący więcej niż jedną grupę nerwów obwodowych. Neuropatia obwodowa spowodowana niedoczynnością tarczycy występuje głównie u psów w średnim wieku i starszych, w szczególności u średnich i dużych ras

U takich psów często obserwuje się wyraźne objawy niedoczynności tarczycy, takie jak zmiany dermatologiczne, przyrost masy ciała i podwyższone stężenie cholesterolu.
Proces chorobowy zazwyczaj postępuje, z czasem pojawiają się objawy uszkodzenia dolnego neuronu ruchowego. 
W początkowej fazie mamy do czynienia z nietolerancją wysiłkową, ogólnym osłabieniem, łagodnymi zaburzeniami w poruszaniu się, które w miarę postępowania choroby mogą rozwinąć się do niedowładu kończyn miednicznych lub niedowładu czterokończynowego.
Występuje także niezborność, osłabienie odruchów rdzeniowych, drżenia pęczkowe oraz zanik mięśni. Zaburzenia czucia bólu głębokiego oraz zniesienie odruchów rdzeniowych są zwykle bardziej widoczne w kończynach miednicznych, mogą jednak wystąpić w różnym stopniu we wszystkich czterech. Leczenie opiera się na unormowaniu hormonów tarczycy oraz rehabilitacji5.

Dyskopatia starzejących się psów

Dyskopatia starzejących się psów

Kolejnym schorzeniem jest dyskopatia, która, podobnie jak u człowieka, jest związana z kręgosłupem i znajdującymi się w nim dyskami

Jej przyczyną jest wypadnięcie, przesunięcie się lub uszkodzenie kręgów, które powodują ucisk na rdzeń kręgowy dając objawy neurologiczne. Nasilenie objawów choroby neurologicznej związanej z dyskopatią zależy od miejsca oraz stopnia uszkodzenia – mogą pojawić się paraliże, problemy z poruszaniem, sztywność karku, przykurcze mięśni, ale też osowiałość, brak apetytu czy problemy z oddawaniem moczu i kału.
Natomiast zespół ogona końskiego jest związany bezpośrednio z uciskiem nerwów na wysokości kręgów lędźwiowych może powodować problemy ze wstawaniem, chodzeniem po schodach czy być przyczyną kulawizny6.

Podsumowując problemy z utrzymaniem równowagi u starszych psów są wynikiem chorób przewlekłych i zużycia organizmu, dlatego tak ważne jest regularne dbanie o naszych pupili.

O co warto zadbać aby nasz pies senior czuł się komfortowo?

Przede wszystkim duży wpływ ma rodzaj podawanej karmy suchej lub karmy mokrej dla psa oraz regularny wysiłek fizyczny.
W starszym wieku zwierzaki powinny co roku odwiedzać lekarza weterynarii na profilaktycznej wizycie oraz mieć wykonywane ogólne badanie krwi, aby nie przegapić pierwszych objawów choroby.
Wiele osób wykazuje nadmierny pesymizm ze względu na wiek i złe rokowanie starszych pacjentów, którzy są tak słabi, że ciężko im utrzymać równowagę jednak dzięki technikom fizjoterapii i rehabilitacji oraz niekonwencjonalnym metodom leczenia, takim jak akupunktura wiele zwierząt udaje się utrzymać w dobrym komforcie życia przez dłuższy czas7.

Lek. wet. Martyna Posłuszny 

Autor Lek. wet. Martyna Posłuszny
Aktualnie pracuje w Specjalistycznej Przychodni Weterynaryjnej "SpecVet" w Warszawie. Interesuje się głównie szeroko pojętą interną, nefrologią i urologią.  Jest absolwentką wydziału Medycyny Weterynaryjnej Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego. Odbyła wiele praktyk zagranicznych, w tym w Wielkiej Brytanii, Hiszpanii i Czechach. Jeszcze podczas studiów była wolontariuszką w schronisku dla psów „TailTorrox" w Hiszpanii oraz klinice weterynaryjnej w Tajlandii. Była aktywnym członkiem międzynarodowego stowarzyszenia studentów medycyny weterynaryjnej IVSA. Na co dzień jest właścicielką rocznej kotki Basi oraz trzynastoletniego psa Harrego.

 

Piśmiennictwo

  1. Ostaszewski P., HMB – dbaj o mięśnie psa a przedłużysz mu życie, zoobranża 2018
  2. Millis D. L., Levine D., Taylor R. A. Rehabilitacja psów, str. 409-422
  3. Wypycha A., Szczepanek J., Wąsiatycz G., Pareek C. Sh., Tretyn A., Jaśkowski J. M., Antosik P., Nowe opcje diagnostyczne i terapeutyczne w osteoartrozie u psów, Med. Weter. 2020, 76 (9), 503-511, DOI: dx.doi.org/10.21521/mw.6372
  4. Juranek J., Neurologiczne powikłania cukrzycy u psów i kotów, Magwet, marzec 2018
  5. Hryniewicka K., dr Pomianowski A., Zaburzenia nurologiczne u psów z chorboą tarczycy, Magwet, marzec 2018
  6. https://weterynarianews.pl/choroby-neurologiczne-u-psow/
  7. Sala S. c., Geriatria psów i kotów, 2012